11/07/2013 - 06:20
Hai vòng tố tụng đầu, tòa huyện tuyên bị cáo vô tội
thì tòa tỉnh hủy án. Đến vòng thứ ba, cả hai cấp tòa lại thống nhất là
có tội dù kết quả điều tra lại không có gì mới...
Từ quốc lộ đi vào nhà
anh Nguyễn Văn Kiên ở ấp 5, xã Đông Nơ, Hớn Quản (Bình Phước) phải vượt
qua chục cây số đường đất đỏ ngoằn ngoèo giữa rừng cao su. Sau gần tám
năm vướng vào vòng tố tụng với sáu phiên tòa, Kiên vừa bị TAND tỉnh Bình
Phước xử phúc thẩm lần ba phạt 36 tháng tù về tội cố ý gây thương tích.
Gặp chúng tôi, mẹ Kiên buồn bã: “Hai lần tòa từng tuyên thả thằng bé
về, cả nhà ai nấy đều khấp khởi vui mừng, ai ngờ…”.
Hai lần được tuyên vô tội
Vụ án của Kiên là một điển hình cho việc khó kết tội vì chứng cứ buộc tội yếu.
Năm 2005, Kiên cùng bạn đi ăn cưới ở huyện Chơn
Thành. Nhóm của Kiên vừa rời đám cưới về thì bị năm thanh niên địa
phương đuổi đánh. Bị ngã xe, Kiên bỏ chạy. Trong lúc hỗn loạn, Kiên lượm
được một khúc cây ném trúng đầu một người đuổi theo, gây thương tật 26%
tạm thời. Sau đó, Kiên bị bắt, bị khởi tố, truy tố về tội cố ý gây
thương tích.
Thụ lý, TAND huyện Chơn Thành nhận thấy trong quá
trình tố tụng, Kiên kêu oan rằng có nhặt khúc cây nhưng chưa kịp đánh
ai. Nhân chứng thì khai mâu thuẫn, người nói thấy Kiên ném cây, người
bảo không, ngoài ra không có chứng cứ buộc tội khác. Cơ quan điều tra
thì không thu giữ vật chứng kịp thời, đúng quy định. Khi thấy khúc cây
nằm cạnh vết máu tại hiện trường, lẽ ra Công an xã phải báo cho cấp có
thẩm quyền đến thu thập thì lại tự cầm đem về. Hôm sau, Công an xã đem
khúc cây đến lập biên bản hiện trường thì lại xuất hiện khúc cây thứ hai
không rõ ở đâu ra. Hồ sơ cũng không có bút lục nào thể hiện việc thu
giữ, niêm phong hai khúc cây làm tang vật. Bị cáo và nhân chứng khai lúc
đuổi đánh nhau có nhiều người cầm cây nhưng họ sử dụng thế nào thì cơ
quan điều tra không thể làm rõ. Mặt khác, hồ sơ cũng không khẳng định
thương tích của nạn nhân do hung khí gì gây ra…
Anh Nguyễn Văn Kiên bên mẹ già trước phiên sơ thẩm lần ba. Ảnh: T.TÙNG
Vì thế, tháng 11-2007, TAND huyện Chơn Thành xử sơ
thẩm lần đầu đã tuyên bố Kiên không phạm tội vì không đủ chứng cứ kết
tội. Bản án sơ thẩm bị VKS huyện kháng nghị. Tháng 7-2008, TAND tỉnh
Bình Phước xử phúc thẩm lần đầu đã hủy án sơ thẩm để điều tra, xét xử
lại.
Quá trình điều tra lại cũng không bổ sung được chứng
cứ buộc tội mới nên tháng 10-2009, TAND huyện Chơn Thành xử sơ thẩm lần
hai, một lần nữa tuyên bố Kiên vô tội. VKS huyện lại kháng nghị theo
hướng Kiên phạm tội. Tháng 5-2010, TAND tỉnh Bình Phước xử phúc thẩm lần
hai lại hủy án sơ thẩm để điều tra, xét xử lại.
Bất ngờ bị kết án
Kết quả điều tra lại sau đó vẫn không có gì mới bởi
hiện trường vụ án không còn, những mâu thuẫn về hung khí không cách nào
khắc phục được. Cơ quan điều tra chỉ có thể triệu tập Kiên và các nhân
chứng lên lấy lời khai mà không giám định lại được cơ chế hình thành vết
thương vì thời gian xảy ra vụ việc quá lâu. Các tổ chức giám định pháp y
đều cho biết không thể xác định được hung khí gây thương tích cho nạn
nhân...
Tuy nhiên, tháng 11-2012, xử sơ thẩm lần ba, TAND
huyện Chơn Thành bất ngờ nhận định Kiên có tội và phạt 36 tháng tù. Rồi
trong phiên phúc thẩm lần ba của TAND tỉnh Bình Phước mới đây, Kiên đã
bị buộc tội theo kiểu “không có lửa sao có khói?”. Chẳng hạn tại tòa,
đại diện VKS tỉnh hỏi: “Vì sao trong lời khai ban đầu tại Công an xã bị
cáo lại nhận tội? Vì sao bị cáo không có tội mà gia đình lại bồi thường?
Không có lửa sao có khói? Phải chăng bị cáo tác động đến gia đình?”.
Kiên khai: “Đêm 21-11-2005, mỗi lần bị cáo không thừa nhận thì bị điều
tra viên dùng giày đá vào người. Bị cáo rất hoảng loạn…”. Người nhà giải
thích: “Khi Kiên bị bắt, công an tới nhà bảo nên khắc phục hậu quả thì
làm theo chứ lúc đó Kiên đã bị tạm giam, gia đình không thể tác động
gì”. Đại diện VKS yêu cầu Kiên chứng minh đã bị nhục hình, Kiên trả lời:
“Trong nhà tạm giam chỉ có công an và bị cáo thì không thể có người làm
chứng”…
Cuối cùng, TAND tỉnh y án sơ thẩm. chủ tọa phiên phúc
thẩm này nguyên là chánh án TAND huyện Chơn Thành, người từng xử sơ
thẩm tuyên bố Kiên không phạm tội. Năm 2009, sau hai lần TAND huyện Chơn
Thành tuyên Kiên không phạm tội, chính vị thẩm phán này đã ký công văn
gửi Thường trực Huyện ủy và chánh án TAND tỉnh. Công văn này có đoạn:
“Tòa đã xét xử công khai, quá trình tranh luận diễn ra dân chủ (có luật
sư bào chữa, bảo vệ cho các bên), nghị án có cân nhắc kỹ lưỡng, xem xét
toàn diện đầy đủ các chứng cứ, tài liệu có trong hồ sơ và diễn biến tại
tòa, đảm bảo đúng quy định của tố tụng hình sự. Kết quả: Hội đồng xét xử
đã tuyên bị cáo Nguyễn Văn Kiên không phạm tội cố ý gây thương tích.
Việc tuyên bị cáo không phạm tội sẽ dẫn đến hậu quả bồi thường oan sai
sau này”...
Thiệt thòi vì không được suy đoán vô tội
Theo luật sư Cao Minh Triết (Đoàn Luật sư tỉnh Tiền
Giang), nếu pháp luật hình sự nước ta ghi nhận nguyên tắc suy đoán vô
tội, nhiều khả năng số phận pháp lý của Kiên đã không phải kết thúc bằng
bản án tù. Thậm chí, vụ án có thể đã không phải kéo dài gần tám năm
dằng dặc với sáu phiên xử.
Luật sư Triết phân tích: Ngay từ đầu, cơ quan điều
tra đã vi phạm tố tụng nghiêm trọng trong việc thu thập chứng cứ. Giám
định thì không thể kết luận hung khí gây thương tích cho nạn nhân. Lời
khai của các nhân chứng thì mâu thuẫn, dẫn đến không có đầy đủ chứng cứ
để kết tội bị cáo. Về nhận chức chủ quan, ở hai lần xử sơ thẩm đầu, TAND
huyện đã cho rằng mình đánh giá kỹ, đầy đủ, toàn diện và kết luận không
thể kết tội Kiên nhưng đến lần thứ ba lại thay đổi hoàn toàn dù quá
trình điều tra lại không có gì mới. Việc trong hai phiên xử sơ, phúc
thẩm lần ba, hai cấp tòa dùng lời khai ban đầu của bị cáo (mà bị cáo nói
bị ép cung) và lời khai của một số nhân chứng để làm cơ sở kết tội là
chưa ổn. Như vậy, nếu áp dụng nguyên tắc suy đoán vô tội thì Kiên sẽ
trắng án.
Một thẩm phán Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM
cũng nhận xét: Tinh thần của nguyên tắc suy đoán vô tội là nếu chưa đủ
căn cứ vững chắc để kết tội bị cáo thì phải suy đoán theo hướng có lợi
cho bị cáo là không phạm tội. “Rất tiếc, pháp luật hình sự chưa ghi nhận
nguyên tắc này nên các cơ quan tố tụng, nhất là tòa nhiều khi đã không
dám mạnh dạn tuyên bố bị cáo vô tội trong các trường hợp tương tự” - vị
thẩm phán này nói.
|
Tám năm phập phồng
Trước khi bị tòa
tỉnh kết án 36 tháng tù, Kiên đã trải qua gần tám năm trong vòng tố tụng
với nhiều lần cơ quan điều tra thả rồi bắt, bắt rồi thả (tổng thời gian
Kiên bị tạm giam khoảng hơn 30 tháng).
Cuộc sống của Kiên
và gia đình đầy phập phồng, bất an. Kiên sống bằng nghề ghép cây sao su
giống. Mùa khô, Kiên vào rừng tìm những gốc lộc vừng, sanh, si dại chở
về. Tỉ mẩn, chăm chút, Kiên đã tạo ra nhiều gốc cây kiểng lớn nhỏ khác
nhau. Thi thoảng có người mua, Kiên lại có thêm một khoản tiền nhỏ tích
cóp để mua thuốc chữa bệnh cho mẹ.
Cha Kiên mất từ năm
2000 vì căn bệnh tim quái ác. Kiên ở với người mẹ già yếu trong căn nhà
nhỏ, xây bằng gạch mộc tuềnh toàng do người cha tạo dựng, tài sản không
có gì đáng giá ngoài chiếc tivi cũ. Năm 2010, một lần lên trại tạm giam
thăm Kiên, người mẹ bị tai nạn xe, té đập mặt xuống đường, đất đỏ ghim
vào mắt khiến bà phải nhập viện mổ mắt. Gần đây bà nằm liệt giường vì
chứng bệnh hạch ở hàm cổ lây lan, thi thoảng còn lên cơn co giật gây méo
miệng, ăn uống khó khăn. Bệnh trọng nhưng bác sĩ khuyên không nên mổ vì
sức bà dễ biến chứng nguy hiểm. Hôm gặp chúng tôi, bà nghẹn ngào:
“Không biết tui còn sống được đến ngày thằng Kiên thụ án xong trở về nữa
hay không”!
“Cảm giác kinh khủng”!
Tôi đã phải bỏ lỡ
nhiều cơ hội của cuộc đời khi lâm vào vòng lao lý từ lúc 22 tuổi. Cái
cảm giác được tuyên vô tội, được thả ra rồi bị bắt lại, bị kết tội lại
ấy thật kinh khủng. Nhiều lúc, tôi chỉ biết tự an ủi mình là chắc cái
số của mình nó vậy.
Anh NGUYỄN VĂN KIÊN
|
THANH TÙNG
No comments:
Post a Comment